Mapa serwisu Dodaj do ulubionych Kontakt Newsletter Strona główna
Wybierz program:
Wybierz LGD:
Wybierz gminę:
Wybierz powiat:
Staw Nowokuźnicki
Programy ›› Bioróżnorodność Opolszczyzny - skarbem dziedzictwa przyrodniczego ›› Staw Nowokuźnicki 
Dane podstawowe według Centralnego Rejestru Form Ochrony Przyrody w Polsce

Nazwa: Staw Nowokuźnicki
Data uznania: 1957-12-31
Powierzchnia [ha]: 28,91 ha
Rodzaj rezerwatu: florystyczny, typ rezerwatu: florystyczny, podtyp rezerwatu: roślin zielnych i krzewinek, typ ekosystemu: wodny, podtyp ekosystemu: jezior mezotroficznych i eutroficznych oraz stawów 

Dane aktu prawnego o utworzeniu, ustanowieniu lub wyznaczeniu: 
  1. Zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 27 listopada 1957 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody, opublikowane w: Monitor Polski, M.P. z 1957 r. Nr 101, poz. 591.
Dane pozostałych aktów prawnych:
  1. Rozporządzenie Nr P/12/2001 Wojewody Opolskiego z dnia 23 lipca 2001 r. w sprawie ogłoszenia wykazu rezerwatów przyrody na terenie województwa opolskiego - Dz. Urz. Województwa Opolskiego z 2001 r. Nr 65, poz. 499, 
  2. Rozporządzenie Nr 0151/P/9/08 Wojewody Opolskiego z dnia 4 marca 2008 r. w sprawie rezerwatu przyrody "Staw Nowokuźnicki", Dz. Urz. Województwa Opolskiego z 2008 r. Nr 23, poz. 729,
  3. Zarządzenie Nr 12/12 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu z dnia 13 kwietnia 2012 r. w sprawie rezerwatu przyrody "Staw Nowokuźnicki", Dz. Urz. Województwa Opolskiego z 2012 r. poz. 629.

Położenie: Polska, województwo opolskie, powiat opolski, gmina Prószków, wieś Nowa Kuźnia, działka ewidencyjna nr 220 obręb Nowa Kuźnia. 

Opis celów ochrony: Celem ochrony jest zachowanie ze względów naukowych stanowiska roślin wodnych, a w szczególności kotewki orzecha wodnego Trapa natans, oraz dla ochrony ptactwa.

Nazwa sprawującego nadzór: Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Opolu
Nazwa sprawującego trwały zarząd: Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Opolu.

Rezerwat przyrody Staw Nowokuźnicki zlokalizowany jest w miejscowości Nowa Kuźnia, na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu „Bory Niemodlińskie". 
Flora rezerwatu „Staw Nowokuźnicki" była źródłem zainteresowania badaczy już od końca XIX w. Pierwsze opracowania i notatki florystyczne z tego terenu wykonali badacze niemieccy. Obecnie, wśród istniejących rezerwatów na terenie województwa, jest to jeden z dwóch obiektów chroniących florę i faunę związaną z siedliskami wodnymi i bagiennymi. Na terenie tego rezerwatu znajduje się stanowisko kotewki orzecha wodnego, którego populacja jest tutaj jedną z najliczniejszych na Śląsku. W sposób szczególny podkreśla to znaczenie rezerwatu w obliczu wymierania tego gatunku na całym obszarze swego występowania. 
Ogólna liczba gatunków roślin dotychczas stwierdzonych na terenie rezerwatu liczy 323. Ścisłą ochroną gatunkową objęte są cztery z nich: kotewka orzech wodny, grzybienie białe, grążel żółty, salwinia pływająca, natomiast częściową trzy: porzeczka czarna, kruszyna pospolita, bobrek trójlistkowy. Na terenie rezerwatu rosną także gatunki zagrożone w skali kraju i województwa, jak np. zachylnik błotny, narecznica grzebieniasta, jaskier wielki, siedmiopalecznik błotny. Przedmiotem ochrony w rezerwacie jest także ptactwo. Awifauna lęgowa liczy 44 gatunki. Wśród ciekawszych należy wymienić cyrankę, głowienkę, błotniaka stawowego, wodnika, łyskę, remiza i turkawkę. 
We wschodniej części rezerwatu zlokalizowana jest obecnie modernizowana w ramach projektu "Bioróżnorodność Opolszczyzny - skarbem dziedzictwa przyrodniczego" ścieżka edukacyjna, wyposażona w tablice edukacyjne, platformy widokowe oraz ławy.

Staw otoczony szerokim pasem pałki wodnej, trzcin i tataraku, w południowej części gęsto porośnięty grzybieniem, grążelami i całymi kożuchami również chronionej salwinii pływającej, od początku anektowały ptaki. Szczególnie atrakcyjny jest rezerwat dla ptaków wodnych i błotnych - krzyżówki, głowienki, czernice, łyski, łabędzie, perkozy, błotniaki, gnieździły się tu stale, na przelotach pojawiały się płaskonosy, świstuny, zauszniki, tracze, orliki krzykliwe, kobuzy, drzemliki, rybołowy. Zasadniczego znaczenia dla ptasiej fauny nabiera rezerwat w czasie wędrówek wiosennych i jesiennych, kiedy to w trzcinowiskach, na wierzbach i olchach zatrzymują się stada drozdów, szpaków, paszkotów, kwiczołów. Inwentaryzacja ornitologiczna przeprowadzona na terenie rezerwatu jeszcze w latach sześdziesiątych wykazała zatrzymywanie się na tym terenie 135 gatunków ptaków, w tym 44 gatunki uznano za lęgowe.

Lokalizacja rezerwatu według: Mapa Geoportal GDOŚ 



Kotewka orzech wodny

Kotewka orzech wodny wytwarza jadalne i bardzo smaczne orzechy. Owoc zawiera dużo skrobi, która była użytkowana przez naszych przodków. Od średniowiecza do XVIII wieku kotewkę uprawiano w Europie (nadal jest uprawiana w Chinach i Indiach). Orzechy sprzedawano na targach i zjadano na surowo bądź po ugotowaniu w słonej wodzie. Z mączystych owoców po zmieleniu na mąkę wypiekano placki, a w dworach ciastka, ze skorupek orzechów robiono ozdoby. W średniowieczu kolczaste owoce wykorzystywano również jako zabezpieczenie obejścia przed złodziejami - rozsypywano je we wsiach pod oknami. Obecnie gatunek ten jest zagrożony wymarciem na skutek regulacji rzek, wypłycania i zarastania starorzeczy, skażenia chemicznego wód oraz gospodarki rybackiej. W Polsce osiąga on północną granicę zasięgu i jest rośliną bardzo rzadko spotykaną. Zasiedla stojące lub wolno płynące wody, które w lecie są silnie nagrzane (m.in. eutroficzne starorzecza i stawy rybne).  Nazwa rośliny związana jest z występowaniem na orzechach hakowatych wyrostków, które umożliwiają przyczepianie i rozprzestrzenianie się gatunku. Orzech przypomina dzięki temu czteroramienną kotwicę (łac. Calcitrapa).


Kotewka przywędrowała do Polski przez Bramę Morawską z południa Europy. Obecnie występuje na niżu w południowej i środkowej części kraju. Nie ma jej na Pomorzu, Kujawach i Mazowszu. 
W lipcu i sierpniu na szczycie łodyg kotewki wyrastają drobne, białe kwiaty, które po samozapyleniu zanurzają się w wodę i tam powstają z nich owoce - kilkucentymetrowe, z czterema kolcami orzechy zawierają znaczne ilości skrobi. Na stawie w Nowej Kuźni, jeszcze przed II wojną światową kotewka występowała masowo i miejscowa ludność koszami zbierała jej orzechy na paszę dla bydła. Zasadnicze przyczyny wymierania tego gatunku na stawie, to po pierwsze kurczenie się lustra wody, po drugie, zmiany w parametrach chemicznych wody, czego jedną z przyczyn był malejący z każdym rokiem przepływ wód leśnych przez staw i zamulenie dna. Grzęznące w jego pokładach, bez dostępu światła słonecznego, orzechy kotewki obumierały.



Zdjęcia ścieżki edukacyjnej - stan przed remontem

W celu poprawy stanu środowiska Stawu Nowokuźnickiego oraz w celu zapobieżenia nadmiernej eutrofizacji zbiornika prowadzone są prace związane z budową rowu opaskowego, który będzie chronił wody zbiornika przed nadmiernym napływem nawozów z okolicznych pól. Zapraszamy do śledzenia postępu prac w niniejszym albumie.
Migawki z Opolszczyzny
Sołectwo Trawniki
Zobacz także
Produkt tradycyjny
Nalewka orzechowa
Liczba odwiedzin: 7537783
Data aktualizacji: 2018-11-30
Wykonanie: P®ESTO